Në shumë vende të botës, miliona fëmijë punojnë si mbledhës mbetjesh, një nga format më të rrezikshme dhe më pak të dukshme të punës së fëmijëve. Shumë prej tyre janë vetëm pesë ose gjashtë vjeç. Çdo ditë, ata ecin nëpër deponi toksike, rrugë të ndotura dhe vendgrumbullime të rrezikshme për të mbledhur shishe, qese dhe enë plastike, vetëm që të fitojnë pak para për të mbijetuar. Ndërkohë që shtetet diskutojnë për zgjidhje ndaj ndotjes plastike, këta fëmijë tashmë po paguajnë çmimin me shëndetin, arsimimin dhe të drejtat e tyre më bazike (Sara, H, 2022).

Një krizë e fshehur

Mbledhja e mbeturinave nga fëmijët është e përhapur në shumë rajone, përfshirë Azinë, Afrikën, Amerikën Latine dhe Lindjen e Mesme. Studime nga 27 vende tregojnë se ky fenomen është i zakonshëm dhe i lidhur ngushtë me sistemet joformale të menaxhimit të mbetjeve (Sara, H, 2022). Është e vështirë të dihet numri i saktë i fëmijëve që punojnë kështu, sepse puna e tyre nuk regjistrohet nga shteti.

Por studimet lokale tregojnë një situatë shumë shqetësuese. Në Faisalabad të Pakistanit, një hulumtim me rreth 250 fëmijë mbledhës mbeturinash zbuloi se 63% e tyre kishin pasur prerje dhe lëndime, dhe pothuajse askush nuk kishte pajisje mbrojtëse (Batool, Z., 2015). Në Dhaka të Bangladeshit, studimet që krahasuan fëmijët mbledhës mbeturinash me fëmijë të tjerë që nuk punojnë treguan nivele shumë më të larta të sëmundjeve të lëkurës, problemeve me frymëmarrjen, sëmundjeve të stomakut dhe lëndimeve fizike tek fëmijët që punojnë me mbeturina (Hossain, M., 2015). Rezultate të ngjashme janë raportuar edhe në Nigeri, Indi, Turqi dhe në shumë vende të Azisë Jugore, duke treguar se shfrytëzimi i fëmijëve në këtë sektor është një problem global.

Shkelje të të drejtave të njeriut

Fëmijët që punojnë në mbledhjen e mbetjeve përballen me shkelje të rënda të të drejtave të tyre. E drejta e tyre për t’u mbrojtur nga puna e rrezikshme shpesh nuk respektohet, sepse ata punojnë pa doreza, maska apo këpucë mbrojtëse. Ata prekin me duar të zbathura mjete të mprehta, mbetje mjekësore, kimikate toksike dhe materiale të dekompozuara, duke rrezikuar lëndime, infeksione dhe ekspozim afatgjatë ndaj substancave të dëmshme (Sara, H, 2022).

E drejta për shëndet po ashtu cenohet rëndë. Studimet tregojnë se fëmijët që punojnë në mbetje vuajnë më shpesh nga sëmundjet e frymëmarrjes, infeksionet e lëkurës, problemet gastrointestinale dhe dëmtimet e muskujve e kockave, krahasuar me fëmijët që nuk punojnë (Hunt, C. 2001). Ata gjithashtu ekspozohen ndaj metaleve të rënda si plumbi dhe merkuri, si dhe kimikateve të dëmshme që ndodhen në shumë lloje plastike (Sara, H, 2022). Problemet me shëndetin mendor si stresi, ankthi dhe stigmatizimi social janë gjithashtu të pranishme, edhe pse më pak të studiuara (Hunt, C. 2001).

Po ashtu, e drejta për arsimim shpesh humbet plotësisht. Shumë fëmijë nuk shkojnë rregullisht në shkollë ose detyrohen ta lënë fare që të mund të punojnë. Kjo krijon një cikël të varfërisë që vazhdon nga një brez në tjetrin, sepse pa arsim ata nuk kanë mundësi për punë më të mira në të ardhmen (Merrick, J. 2001).

Përfundim

Punësimi i fëmijëve në mbledhjen e mbeturinave plastike është një dështim i rëndë moral i sistemit tonë ekonomik global. Këta fëmijë mbajnë barrën e kulturës sonë të përdorimit të produkteve plastike njëpërdorimëshe, duke rrezikuar shëndetin, sigurinë dhe të ardhmen e tyre. Ata kryejnë një punë të rëndësishme për mjedisin, sepse mbledhin dhe ndajnë materiale që përndryshe do të ndotnin natyrën, por nuk marrin asnjë mbrojtje, asnjë vlerësim dhe asnjë shpërblim të drejtë. Kriza e plastikës dhe puna e fëmijëve janë të lidhura ngushtë. Çdo copë plastikë që hyn në ekonominë joformale mund të ketë kaluar nëpër duart e një fëmije të pambrojtur. Për ta zgjidhur këtë problem duhen jo vetëm teknika më të mira të menaxhimit të mbetjeve, por edhe një angazhim i vërtetë për të drejtat e fëmijëve, drejtësi sociale dhe përgjegjësi nga kompanitë.